Anal Fissür

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?

Makat bölgesinde yer alan derideki zorlanmaya bağlı olarak ortaya çıkan yırtık ve çatlaklar için anal fissür terimi kullanılmaktadır. Anal kanalda bulunan mukozanın sfinkter isimli kaslara doğru olarak yırtılması şeklinde görülür. Dışarıdan bir uzman muayenesi ile gözle fark edilebilen bir durum olup günlük yaşamı tamamıyla etkileyen bir süreçtir.

Başlangıç seviyesindeki anal fissür belirtileri ilk etapta tolere edilebilir. Ancak ilerleyen makat çatlakları özellikle dışkılama esnasında hastayı oldukça rahatsız eder. Dışkılama esnasında kanama, akıntı, zorlanma ve ağrı yaşanır. Öyle ki tuvalet ihtiyacı olmayan dönemlerde bile ağrıların sürmesi, akıntının devam etmesi ve kaşıntının eklenmesi bu hastalığın tedavisini kaçınılmaz kılar.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Neden Olur?

Kadınlarda ve erkeklerde anal fissür belirtileri yani makat çatlağı görülebilmektedir. Ortaya çıkış sebepleri genellikle benzerlik gösterir. Uzmanların yaptığı araştırmalar neticesinde anal fissürün ortaya çıkma sebepleri şu şekilde sıralanabilir:

• Hamilelik ve Doğum: Kadınlarda anal fissür görülme sıklığı genellikle gebelik dönemi ve sonrasında artış gösterir. Bebeğin rahimle birlikte iç organlara yarattığı baskıdan bağırsak bölgesi etkilenir. Bağırsak hareketlerinin düzensizleşmesi anal bölgedeki kaslarda yırtılmaya sebep olabilir. Ayrıca vajinal doğum esnasında kontrolsüz ıkınma sebebiyle de anal bölgede çatlama yaşanabilir.
• Kabızlık ve İshal: Her iki durum da bağırsaklarda meydana gelen sorunlarla birlikte yaşanır. Birey kabızlığa bağlı olarak ekstra bir ıkınma davranışı gösterir. İshalde ise tuvalette geçirdiği sürede artış meydana gelir. Bu durum neticesinde anal bölgedeki hareketliliğin artması, çatlamaları beraberinde getirecektir.
• Tuvalette Geçen Sürenin Artması: Günümüzde tuvalette geçirilen sürenin artış göstermesi anal fissür belirtileri ortaya çıkmasında etkilidir. Tuvaleti olmadığı halde klozette oturmaya devam etmek bu bölgeyi hassas ve gergin hale getireceğinden kaslarda yırtılmalara neden olur.
• Basur (Hemoroid): Hemoroid %100 sebebi olmasa da benzer sorunlardan oluşmaları dolayısıyla anal fissüre eşlikçi durumdadır. Basurdan dolayı bu bölge aşırı hassas hale gelip anal fissür oluşma olasılığını arttırabilir. Bu yüzden her iki hastalığın birlikte görülme ihtimali fazladır.
• Crohn Hastalığı: W. Gaertner ve S. Glasglow tarafından yapılan araştırmaya göre Crohn hastalığı yaşayan bireylerde anal fissür görülme olasılığı çok yüksektir. Var olan anal fissürlerin neredeyse %90’ı kuyruk sokumu kemiği tarafındandır. Bu her iki rahatsızlık arasındaki ilişkiyi doğrulamaktadır.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Oluşur?

Anal fissür ne demek konusu nasıl oluştuğu konusunda bilgi vermektedir. Makat çatlağı, adından da anlaşılacağı üzere anal bölgedeki çatlak ve yırtılmaları temsil eder. Bu bölge sanıldığından çok daha hassastır. Bu yüzden gerilme, zorlama ve enfeksiyonlara karşı açık haldedir. İshal gibi sürekli bölgeyi harekete geçiren ya da kabızlık gibi ekstra zorlayan durumlarda anal bölgedeki kaslarda yırtıklar meydana gelir. Küçük yırtıklar dışarıdan zor fark edilirken büyük yırtıkların fark edilmemesi neredeyse imkânsızdır.

Üstelik sadece gözle görüşmesi sebebiyle anal fissür belirtileri fark edilmez. Çünkü makat çatlağında kaşıntı, akıntı, dışkılama sırası ve sonrasında ciddi ağrı yaşanır. Ağrılar oturup yatmayı engelleyecek pozisyona geldiğinde tedavi yöntemleri de kaçınılmaz olacaktır.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Belirtileri Nelerdir?

Hastada meydana gelen makat çatlağı boyutu ve ilerleme durumuna göre belirtiler farklılaşacaktır. Ayrıca hastanın yaşı ve yaşantı durumu da burada etkileyicidir. Amerika’da yapılan bir çalışmaya göre orta yaş sınıfında anal fissür belirtileri çok daha sık görülmektedir. Anal fissür belirtileri konusunda en çok edilen şikayetler ise şu şekildedir:

• Dışkılama sırasında oluşan ağrı,
• Tuvalet ihtiyacı giderildikten sonra meydana gelen ağrı,
• Oturma ve yatmada yaşanan zorluk (Makat bölgesindeki acı ve sızıdan dolayı)
• Akıntı,
• Tuvalet esnası ya da sonrasında meydana gelen kanamalar,
• İleri düzeyde kaşıntı ve rahatsızlık hissi,
• Gözle görülen yara bölgesi,
• Çatlağın olduğu bölgede şişlik,
• Tuvalet ihtiyacını rahat giderememe.

Söz konusu belirtiler fark edildikten sonra uzman bir doktordan randevu alarak tedavi edilmesi gerekir. Aksi takdirde anal fissür belirtileri ilerleyerek günlük yaşamı ciddi anlamda etkileyecektir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nasıl Tedavi Edilir?

Öncelikle bir uzman doktor kontrolünde teşhisin yapılması gerekmektedir. Genel teşhis teknikleri elle ve gözle muayene yöntemlerinden geçer. Uzman doktor hastayı bir sedye üzerinde yatırarak parmak ile ilgili bölgeyi gerip bakar. Söz konusu alanda açık bir yara varsa doğrudan teşhis koyulabilir. Ancak 40 yaş ve üzerinde diğer hastalık şüphelerini ortadan kaldırabilmek için kolonoskopi ya da rektosigmodeskopi testi de talep edilebilir.

Teşhis koyulan hastalardan anal fissür tedavisi adına adımlar atılmaktadır. Mevcut tedavi yöntemleri hastanın yaşam standartları, yaşı ve hastalığın ilerleyişine göre farklılaşabilmektedir. Ancak ilk etapta ileri boyutlu bir çatlak söz konusu değilse anal fissür ameliyatı tercih edilmemektedir. Mevcut anal fissür tedavileri şu şekilde sıralanabilir:

• Tuvalet ihtiyacını rahat giderebilmek ve alandaki kasları rahatlatmak hedeflenir. Bu yüzden gaita yumuşatıcı ilaçlar ya da sıcak suda oturma gibi uygulamalar önerilebilir.
• Diyetler önerilir. Beslenmeye bağlı olarak bağırsak problemlerinin de önüne geçilerek kabızlık ve ishal sorunu ortadan kaldırılır. Baharatlı gıdalardan uzak durulması hedeflenir.
• İlaç tedavileri denenebilir. Geçici fayda görmediği durumlarda 7-10 gün süreyle kullanılmak üzere kortizon ilaçları verilebilir.
• Lokal anestezi yöntemi ile anal bölgedeki kasların hafifletilerek rahat bir tuvalet ihtiyacı giderme sağlanabilir. Ancak uygulamanın hastalar tarafından adlandırılan yan etkileri de (baş ağrısı gibi) oluşabilmektedir.
• Kalıcı çözüm sunmamakla birlikte anal fissürü ortadan kaldırabilmek için makat kaslarına botoks uygulaması yapılabilir. %40-60 oranında başarıya sahip olup 5-6 ayda bir tekrar edilmesi şarttır.
• Hastalara kısa sürede çözüm sağlamasıyla bilinen ve uzmanların tercihi olan anal fissür tedavisi ise cerrahi operasyonlardır. Anal fissür ameliyatı ile bölgedeki bağırsak kaslarına yapılacak müdahale ile neredeyse %97 oranında başarı sağlanabilir.

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Ameliyatı Nasıl Olur?

Cerrahi bir operasyon olan anal fissür ameliyatı ilerleyen rahatsızlığa sahip olup şikayetleri diğer yöntemlerle geçmeyen hastalara önerilir. Uzman doktorlar tarafından gerçekleştirilen bu uygulamada başarı oranı yüksektir. Her cerrahi operasyonda olduğu gibi anal fissür ameliyatı öncesi ve sonrası dikkat edilmesi gereken prosedürler mevcuttur.

• Hastanın cerrahi operasyondan en az 6 saat önce yeme-içme işlemini durdurması gerekecektir.
• Spinal ya da genel anestezi uygulanarak bölgede gerekli uyuşma sağlanacaktır.
• Makatın hemen kenarında çok küçük bir kesi atılır. Bu keşiden bağırsak bölgesine ulaşılır ve sorunlu alanda 10-15mm kadar bir bölge kesilir.
• Kesi atılan bölgedeki yaraya dikiş atılır. (Gerekli duyulmazsa atılmayabilir)
• Ortalama 10-20 dakika içerisinde tüm işlemler yapılarak cerrahi operasyon sonlandırılır.

Hastanın anal fissür ameliyatı sonrası 4-6 saat içerisinde ayağa kalkması beklenir. İşlem sonrası bölgeyi zorlamamak adına bir rejim uygulaması gerekecektir. Ayrıca sıcak su oturma uygulaması gibi yöntemler de öğretilir. Böylece işlem sonrası da rahat olması sağlanacaktır.

Anal fissür ameliyatı sonrası hastanın aynı gece taburcu edilmesi hedeflenir. Ancak ameliyat sonrası dikkat edilmesi gereken detaylar bulunur. 15 gün boyunca oturma banyosunun yapılması, uzun süre oturmaması gibi aşamalar mevcuttur. Eğer siz de anal fissür ameliyatı konusunda bilgi almak, tedavi olmak isterseniz kliniğimize ulaşabilirsiniz.