Anal fistül bir diğer ismiyle makat çevresinde tünel olarak adlandırılmaktadır. Makat bölgesinde meydana gelen apsenin, cilt derisine doğru açılıp tünel şeklinde akması sonucu meydana gelir. Kronik bir iltihaplı akıntı olarak bilinen bu rahatsızlık günlük yaşamda olumsuzluklar oluşturur. Hastaların bağırsak ve makat bölgesindeki olumsuz belirtiler dolayısıyla tedavi olması gerekir.
Tıp dünyasında anal fistül olarak adlandırılan rahatsızlığın erkek ve kadınlarda oluşma durumu söz konusudur. Cinsiyete bağlı olarak bir değişiklik olmamakla birlikte rahatsızlığa sahip olan bireylerde ciddi yakınmalar bulunur. Oturup kalkma, hareket etme ve adımlama gibi sorunlar dolasıyla cerrahi müdahaleler yapılır.
Anal Fistül (Makat Çevresinde Tünel) Nedir?
Fistül; normal şartlarda oluşması beklenmeyen, vücut ve apse sıvılarının akıntı yaratarak oluşturduğu tünelleri ifade etmek için kullanılır. Anormal yapı olarak adlandırılan fistüllerden birisi anal fistül olarak ortaya çıkar. Anal fistül yani makat çevresinde oluşan tüneller çıban/apse oluşumuyla kendini belli eder. Apselerin patlayarak cilt ve bağırsak arasında akıntı yaratmasıyla meydana gelmektedir.
Perianal fistül olarak da bilinen anal fistüller tedavi edilmediği durumlarda meydana gelmektedir. Aşırı basınç ya da bölgedeki müdahale dolasıyla çıbanlar patlar. Patlayan çıbandan çıkan akıntı makat çevresindeki dokulara doğru yayılır. Bağırsak ve cilt arasında oluşan akıntı yapısı istenmeyen bir kanal/tünel oluşturmasından dolayı anal fistül ismini almaktadır.
Anal Fistül Belirtileri
Oluştuğu bölge dolasıyla makat bölgesinde ciddi bir rahatsızlık oluşturmaktadır. Aynı zamanda bitmek bilmeyen akıntı, kaşıntı, ateş ve şişlik de eşlik eden diğer anal fistül belirtileri arasında yerini alır. Dışkılama esnasında ortaya çıkan yanma ve rahatsızlıkla birlikte genelde fark edilen bu hastalık uzman bir doktor eşliğinde teşhis edilmektedir. Teşhis esnasında hastaların genellikle doktorlara şu belirtileri saydığı bilinir:
- Anüs bölgesinde geçmeyen iltihaplı akıntı,
- Makat bölgesinde kokulu iltihaplanmalar,
- Dışkılama esnasında meydana gelen kanamalar,
- Dışkıda kan oluşumu,
- Makat bölgesindeki deride aşırı hassasiyet,
- Dışkı yaparken zorlanma ve acı hissi,
- Vücutta genel bir halsizlik ve ateş belirtileri,
- Yürürken zorlanma hatta acıya bağlı adım atamama,
- Apse oluşan bölgede gözle görülür şişlik,
- Kızarıklık.
Bu belirtilerin fark edilmesiyle birlikte hastaların bir uzman doktor tarafından muayene edilmesi gerekir. Müdahale edilmeyen anal fistül belirtileri zamanla kendini tekrarlar ve ilerler. Hastanın yaşamı boyunca oturup kalkması, hareket etmesi ve tuvalet ihtiyacını gidermesi oldukça zor hale gelir.
Anal Fistül Neden Olur?
Makat çevresinde tünel rahatsızlığı oluşabilmesi için öncelikle çıban/apse oluşması gerekecektir. İltihaplı bu yapıların oluşması anal fistül için genel sebeplerden birisidir. Apse oluşumunu tetikleyen salgı bezlerinde bir rahatsızlık olup olmadığını teşhis etmek gerekir. Tekrarlamaması adına buna bağlı tedavi yöntemleri uygulanmalıdır.
Tek başına salgı bezleri hastalık nedenleri arasında gösterilemez. Anal fistül nedir konusu araştırılırken sık sık bazı nedenlerle karşılaşmak mümkündür. Dışkılamayı zorlaştıran kabızlık ve ishal bunlardan birisidir. Kronik ishal yaşamak kadar Crohn hastalığı, kalın bağırsakta meydana gelen diğer sorunlar da yaygın sebeplerdendir.
Anal Fistül (Makat Çevresinde Tünel) Tedavisi Nasıl Yapılır?
Her hastalıkta olduğu gibi anal fistül tedavisi öncesi de doğru teşhis yöntemleri ile kontrollerin sağlanması gerekir. Uzman doktordan randevu alındıktan sonra hastanın belirtileri, yaşam öyküsü dinlenmektedir. Mevcut şikayetlere bağlı olarak şüpheler anal fistül belirtileri üzerine yoğunlaştıysa bu alanda bir inceleme yapılması şarttır.
Anal fistülün ilerleyiş boyutuna bağlı olarak kesin teşhis yapabilmek için radyolojik görüntülemeler, MR teknikleri kullanılabilir. İlaçlı film çekilmesi ya da kamera ile makatın iç kısmının incelenmesi gerekecektir. Teşhis koyulduktan sonra anal fistül tedavi yöntemleri konusunda karar verilir. Ancak kesin tedavi yöntemi her zaman cerrahi operasyonlar olarak ortaya çıkar.
Anal Fistül’ün Tedavisi Nasıl Gerçekleşir?
Alanında uzman isimler tarafından hastaya anal fistül ameliyatı uygulanması gerekebilir. Anal fistül ameliyatı yapılabilmesi için önce mevcut apsede kurutma sağlanmalıdır. Apsenin boşaltılması ya da ilaçlar ile geriletilerek ameliyata uygun hale gelmesi beklenir. Hasta hazır olduktan sonra ameliyat yöntemi hayata geçirilir.
Ameliyat yöntemi ile mevcut fistül kanalına doğrudan müdahale edilebilmektedir. Fistül yaratan kanal tamamen bölgeden uzaklaştırılarak zeminin açık kalması sağlanabilir. Diğer taraftan hastalığın ilerleyiş durumuna göre kısmi bir çıkarma işlemi yapılarak iç kesimde kapama işlemine gidilmesi de mümkündür. Hasta-doktor arasında yapılacak görüşmeler, görüntüleme yöntemlerine göre anal fistül ameliyatı süreci belirlenecektir.
Anal fistül ameliyatı kapsamında eğer makat içinde kapatma sağlanacaksa hastanın başka cilt dokuları kullanılarak ‘yama’ yapılabilmektedir. Özel klipslerin kullanılmasıyla da mevcut bölge üzerinde kaydırmalar gerçekleştirilebilmektedir. Aynı zamanda seton isimli özel bağlama teknikleri ile fistül kanalının kapatılması sağlanacaktır.
Anal Fistül Tedaviden Sonra Tekrar Oluşur mu?
Geleneksel araştırmalar gösteriyor ki her ne kadar anal fistül ameliyatı önerilse de hiçbir tedavi yöntemi bu hastalık için tamamen sonuç vermiyor. Çünkü anal fistülün kendini tekrar etme olasılığı bulunuyor. Yapılacak operasyonların başarı oranı her ne kadar yüksek olsa da hastanın takibi, yaşamında dikkatli olması ve doktor kontrollerini sürdürmesi gerekir. Aksi takdirde tekrarlayarak kronik hale gelmesi mümkün olacaktır.
Doğru anal fistül ameliyatı tekniğine karar vermek, hasta-doktor ilişkisinin sağlıklı kurulmasıyla birlikte şikayetlerin ortadan kaldırılması hedeflenecektir. Bireylerin rahatsızlığı tekrarlamamak adına dikkatle hareket etmesi ve bu bağlamda uzman kişilerden destek alması oldukça önemlidir. Tedavi adına karar verme sürecine dikkatli olunmalı, aceleci davranılmamalıdır.
